Uyuz (Skabiyes) Nedir?
Uyuz (skabiyes), Sarcoptes scabiei akarının cilde yerleşerek deri altında tüneller açtığı ve şiddetli kaşıntıya yol açan bulaşıcı bir deri hastalığıdır. Her yaş, cinsiyet ve sosyoekonomik grupta görülebilir, özellikle son yıllarda tüm dünyada ve ülkemizde görülme sıklığı artmıştır.
Uyuz Nasıl Bulaşır?
Uyuz, uzun süreli ve yakın deri teması ile bulaşır. Özellikle aynı yatakta yatmak gibi 15-20 dakikayı aşan temaslar bulaşma riskini artırır. Kalabalık yaşam alanları, hijyen koşullarının yetersiz olduğu yerler (öğrenci yurtları, cezaevleri, yaşlı ve çocuk bakım evleri) bulaşma açısından risklidir.
Uyuz Belirtileri Nelerdir?
- Yoğun kaşıntı (genellikle geceleri artar)
- Ciltte kabarcık, kabuklanma, yaralar
- Kaşınmaya bağlı ikincil enfeksiyonlar
- Uykusuzluk ve yaşam kalitesinde belirgin düşüş
Kaşıntı genellikle baş ve boyun hariç tüm vücutta hissedilir. Ancak bebek ve yaşlılarda baş ve boyun bölgesinde de belirtiler ortaya çıkabilir.
Bulaştıktan sonra belirtilerin ortaya çıkması 2-6 haftayı bulabilir. Ailede bir kişide uyuz teşhisi konulursa belirti olsun veya olmasın tüm aile bireylerinin eş zamanlı tedavi olması şarttır.
Uyuz Tedavisi Nasıl Yapılır?
Uyuz tedavisinde oral ivermektin ve topikal (cilt üzerine sürülen) ilaçlar kullanılır.
- Tedavi sonrasında kaşıntı genellikle 7-10 gün içinde hafifler, ancak tam iyileşme 4-6 haftayı bulabilir.
- İvermektin sonrası geçici olarak kaşıntıda artış olabilir, bu parazitin ölmesiyle açığa çıkan maddelere karşı gelişen geçici alerjidir ve tedavinin bırakılmasına neden olmamalıdır.
Kaşıntıyı kontrol altına almak için ikinci kuşak antihistaminik ilaçlar ve kortizonlu kremler kullanılabilir.
Uyuz Tedavisinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Tüm ev halkı ve yakın temaslı kişiler aynı anda tedavi edilmelidir.
- Tırnaklar kesilmeli, yüzük ve saat gibi aksesuarlar çıkarılmalıdır.
- Tedavi öncesi sıcak, keseli banyo yapmak akarların açığa çıkmasını sağlar.
- İlaç, baş ve yüz hariç tüm vücuda sürülmelidir. Bebek ve yaşlılarda yüz ve saçlı deriye de uygulanır (göz, ağız, burun içi hariç).
- Kıvrım yerlerine, tırnak altlarına, el-ayak parmak aralarına, kulak arkalarına, göbek deliğine kadar sürülmelidir.
- İlacın vücutta kalma süresi genellikle 8-12 saattir. Kükürtlü ilaçlar ise 3 gün yıkanmadan arka arkaya uygulanır ve ardından banyo yapılır.
- İlacın uygulanmasından sonra temiz kıyafet giyilmelidir ve tedavi bitiminde nevresim, giysi ve havlular 60°C’de yıkanmalıdır. Uyuz, tedavisi mümkün ve önlenebilir bir hastalıktır. Erken tanı ve doğru tedavi ile hem kişisel sağlığınızı hem de ailenizi koruyabilirsiniz.